Back To News

Mae darluniau gan yr artist lleol enwog Christopher Williams wedi gadael Neuadd y Dref Maesteg i gael eu hadnewyddu

Mae chwech o ddarluniau gan yr artist o Faesteg, Christopher Williams (1873 –1934) wedi gadael Neuadd y Dref Maesteg dros dro er mwyn iddyn nhw gael eu hadnewyddu.

Mae’r gwaith yn rhan o brosiect ehangach i uwchraddio ac adnewyddu’r Neuadd er mwyn iddi allu gwasanaethu’r gymuned am flynyddoedd lawer eto. Mae’r Neuadd wedi bod yn gartref i’r darluniau Christopher Williams am flynyddoedd maith. Rhoddwyd dau o’r ddarluniau gan yr artist, a gyflwynwyd i’r Neuadd gan ei fab, Gwyn yn 1934. Rhoddwyd y pedwar arall gan weddw yr artist.

Cafodd Christopher Williams ei ddisgrifio gan David Lloyd George fel un o’r artistiad mwyaf talentog o Gymru erioed. Cafodd ei ysbrydoli gan ymweliad ag oriel Walker yn Llundain yn 1892 a phenderfynnodd fod yn arlunydd. Aeth i astudio yng Ngholeg Technegol Castell Nedd, Coleg Brenhinol Celf ac Ysgolion yr Academi Brenhinol.

Fel aelod o Gymdeithas Frenhinol Artistiaid Prydeinig , gwnaeth nifer o gomisiynau ar gyfer ffigyrau pwysig ei ddydd. Mae ei weithiau enwog yn cynnwys y Cymry ym Mametz, sydd bellach yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru, a thri o gymeriadau o’r Mabinogion, mae dau ohynynt yn oriel Glynn Vivian, Abertawe, a’r llall yn Amgueddfa ac Orial Gelf Casnewydd.

Mae’r chwe darlun yn Neuadd y Dref Maesteg yn cynnwys portreadau o dad a mab yr artist a darlun trawiadol tu hwnt o’r enw Edifarhad Judas. Nawr eu bod nhw wedi’u cymeryd i lawr i gael eu hadnewyddu, maen nhw dan gofal y gadwraethwraig Rachel Howells.

“They’ll come back to my conservation studio and we’ll check them all over and then reframe them with glazings and backings in order to preserve the paintings for the future,” she said. “With one of the paintings, Now I’m the Judge, Gwyn Williams, the Artist’s Son, I had to stabilise the cracks and the flaking, lifting paint to make sure that the painting could then travel safely without those flakes of paint dropping off and potentially being lost forever.”

Williams, Christopher; Alice Sophia Amelia Stopford Green (1847-1929); Bridgend County Borough Council

Mae Neuadd y Dref Maesteg yn cael ei gweinyddu gan Ymddiriedolaeth Ddiwylliannol Awen, a ffurfiwyd yn 2015 yn sefydliad elusenol er mwyn gwella cyfleoedd diwylliannol ym Mhen-y-Bont ar Ogwr a’r ardal. Mae’r Ymddiriedolaeth ar hyn y bryd yn ymgymeryd ag ailddatblygiad i Neuadd y Dref Maesteg gwerth £7m mewn partneriaeth â Chyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-Bont ar Ogwr, i gael ei gwblhau’n y Gwanwyn 2021. Caiff y darluniau eu dychwelyd pryd hynny.

“Mae Neuadd y Dref Maesteg wrth galon Cwm Llynfi a thref Maesteg. Rhoddodd glowyr lleol ddiwrnod o gyflog yr un tuag at gost yr adeilad yn 1881. Gyda’r gwaith sydd yn digwydd ar hyn o bryd, ry’n ni’n gwarchod y Neuadd, yn diogeli ei threftadaeth a’i nodweddion hanesyddol ond hefyd yn creu lleoliadau defnyddiol, newydd er mwyn dod â’r Neuadd yn fyw ar gyfer y genhedlaeth nesaf.”